Алкандар Метан және оның құрылысы алкандар



Дата02.01.2022
өлшемі1.46 Mb.
#452733
Алкандар

Алкандар

АЛКАНДАР

  • Алкандар (парафиндер, алифатты қосылыстар) молекулаларында көміртек атомдары арасында тек дара байланыс болатын көміртек пен сутек қосылыстары (қаныққан көмірсутектер).
  • Алкандардың гомологтық қатарының жалпы формуласы:

Қаныққан көмірсутек молекуласы бір сутек атомынан айырылғанда, түзілген радикал алкил деп аталады, алкилдердің жалпы формуласы:

  • Қаныққан көмірсутек молекуласы бір сутек атомынан айырылғанда, түзілген радикал алкил деп аталады, алкилдердің жалпы формуласы:

Метанның құрылысы

  • Метан молекуласының моделі.
  • Н
  • Н С Н
  • Н

Метаннның кеңістіктік құрылысы

  • Көміртегі атомының электрондық конфигурациясы 1s22s22p2. Көміртегі атомы электрондарының орбитальдарда орналасуы.

Байланыс түзуге 2s-орбитальдан екі жұптасқан және 2p-орбитальдан екі жұптаспаған электрондар қатысады. Бір орбиталь бос, оған 2s-орбитальдан бір электрон өтеді.Бұл кезде көміртегі қозған күйге өтеді.

  • Байланыс түзуге 2s-орбитальдан екі жұптасқан және 2p-орбитальдан екі жұптаспаған электрондар қатысады. Бір орбиталь бос, оған 2s-орбитальдан бір электрон өтеді.Бұл кезде көміртегі қозған күйге өтеді.

sp3 ГИБРИДТЕНУ

  • Көміртек атомының s-орбиталь пішіні шар тәрізді, ал p-орбитальдары сегіздік пішінді болады. Байланыс түзу кезінде бұл орбитальдар өзара әсерлесіп, бірдей пішінге және энергиялары да бірдей күйге келеді. Осыны гибридтену деп атайды.
  • Алкандарда гибридтенуге бір s-электрон және үш p-электрон ұшырайды, сондықтан sp3 гибридтену жүреді.

Гибридтелген орбитальдар өзара тебіседі және олардың осьтері кеңістікте тетраэдрдің төбесіне 109028’ бұрыш түзе бағытталады.

  • Гибридтелген орбитальдар өзара тебіседі және олардың осьтері кеңістікте тетраэдрдің төбесіне 109028’ бұрыш түзе бағытталады.
  • Метан молекуласы түзілгенде sp3-гибридті орбитальдардың төбелері сутек атомдарының s-орбитальдарымен қаптасады.

Метан молекуласында электрон орбитальдарының ковалентті байланыс түзудегі қаптасу сызбанұсқасы

  • Метан молекуласында электрон орбитальдарының ковалентті байланыс түзудегі қаптасу сызбанұсқасы
  • Метан молекуласының шартстерженді моделі.

АЛКАНДАРДЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ

Этан молекуласында электрон орбитальдарының ковалентті байланыс түзудегі қаптасу сызбанұсқасы.

  • Этан молекуласында электрон орбитальдарының ковалентті байланыс түзудегі қаптасу сызбанұсқасы.

Пропан молекуласының моделі

  • Пропан молекуласының моделі
  • Бутан молекуласының моделі

н-пентан молекуласының шарстерженді моделі.

  • н-пентан молекуласының шарстерженді моделі.

ИЗОМЕРИЯСЫ

  • Алкандарға көміртек қаңқасының изомериясы тән.Бұл молекулалық формулалары бірдей заттар бір-бірінен көміртек атомдарының өзара орналасуы бойынша ажыратылатын изомерия түрі.Метанның гомологтық қатарындағы алғашқы үш өкіл – метан, этан, пропанда изомерия болмайды. Ал бутанда екі изомер бар.

Кеңістік изомериясы

  • Егер көміртек атомы молекулада төрт әр түрлі атомдармен немесе атом топтарымен байланысқан болса, онда құрылымдық формуласы бірдей, бірақ кеңістіктік құрылысында айырмашылығы бар екі қосылыс болуы мүмкін. Мұндай қосылыстардың молекулалары бір-біріне зат және оның айнадағы бейнесі сияқты көрінеді, сондай-ақ кеңістіктік изомерия болып саналады.

Кеңістік изомериясы

Номенклатурасы

  • Алкандар мен оларға сәйкес келетін алкилдердің формулалары мен атаулары:

Тармақталған тізбекті қалай атаймыз?

  • Тармақталған тізбекті қалай атаймыз?
  • Ол үшін:
  • Алдымен ең ұзын көміртек тізбегі таңдалады.
  • Ұзын тізбектегі көміртек атомдарын радикал жақын орналасқан жағынан бастап нөмірлейді.
  • Араб сандарымен атауда радикалдар орны көрсетіледі (2 және 3). Ал бірдей орынбасушылар болғанда екеуі - ди, үшеуі -три, төртеуі -тетра, т.б. аталады.
  • Сонымен жоғарыдағы мысалдағы алканның аталуы 2,3- диметилпентан.
  • Орынбасушылар әр түрлі болғанда алфавит ретімен аталады, алдымен, метил, одан кейін этил,т.б.

ТАПСЫРМАЛАР

Тапсырмалар

Тапсырмалар

  • Аты бойынша алкандардың формулаларын құрастырыңдар:
  • Пропан-
  • Бутан-
  • Гексан-
  • Гептан-
  • Декан-
  • Октан-
  • Пентан-
  • Метан-
  • Этан-
  • Нонан-
  • Эйкозан – С20Н42
  • Тридекан – С14Н30
  • Ундекан – С11 Н24
  • Додекан – С12Н26

Тапсырмалар

  • Аты бойынша алкандардың формулаларын құрастырыңдар:
  • Н-бутан –
  • 3-метилбутан-
  • 2-метил 3-этилгептан-
  • 3-дипропилпентан-


Достарыңызбен бөлісу:




©www.dereksiz.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет