Реферат Волейбол Орындаған: Бахиева Куралай



Pdf көрінісі
Дата06.03.2024
өлшемі410.04 Kb.
#494514
түріРеферат
Реферат Волейбол Бахиева К



Реферат 
Волейбол 
Орындаған: Бахиева Куралай 
Группа:Кши 22-11 
Алматы-2023 


Жоспар: 

Кіріспе 

Волейболдың түрлері 

Тарихы 

Қазақстандағы Волейбол 

Ережелері 

Қорытынды 

Пайдаланылған әдебиеттер 
Волейбол (ағылш. volleyball, volley — «қалқып ұру», ball — «доп») ) — спорт 
түрі, анығырақ айтқанда, командалық спорт түрі. Мұнда 2 команда тордың екі 
жағына бөлініп тұрып, әр команда өздеріне тиесілі арнайы алаңда ойнайды. 
Ойынның мақсаты - волейбол добын команда өкілдері өздерінің алаңдарына 
түсіріп алмау керек, керісінше, қарсылас команданың белгіленген алаңына 
түсіріп, ұпай алу қажет. Егер команда өкілдерінің біреуіне доп тиіп, ол доп аутқа 
кететін болса, қарсылас команда ұпай еншілейді. Сондықтан қарсыласты 
қателестіру арқылы ұпай алуға болады. Доп белгілі бір команданың алаңында 
болған кезде, ол командадан тек үш ойыншы ғана допты келесі жаққа асыруға 
көмек ете алады, яғни, үш реттен артық допқа қол тигізуге болмайды (блок 
қойған жағдайда ғана төртінші рет допты алаңда ұстауға болады). 
Волейболдың ережелерін бекітіп, басқа да волейболға қатысты маңызды 
істермен айналысатын басты кеңес - Халықаралық волейбол федерациясы, FIVB 
(ағыл.).
Волейбол - комбинациялық спорт түрі. Волейбол алаңында әрбір спортшы 
маңызды рөл атқарады. Волейбол ойыншысы биіктікке секіру қабілеті жоғары, 
реакциясы мықты, командаластарымен еркін түсінесетін, физикалық әлеуетін 
соққы жасау кезінде орынды пайдаланатын ойыншы болғаны жөн.
Волейбол ойнаушы адамдардың бұл ойынды ұнатуының басты себептері: 
салауатты өмір салтын ұнату, ережелерінің оңай болуы және волейбол ойнау 
үшін көп құралдың қажет болмауы.
Волейболдың бірнеше түрі бар: жағажай волейболы, мини-волейбол, пионербол, 
саябақтағы (парктегі) волейбол (1998 жылы Токиодағы FIVB кеңесінде 
бекітілген). 


Тарихы 
1995 жылы әлемдік спорт шеберлері волейболдың 100 жылдық мерейтойын 
тойлады. Бұл ойынның ресми туған күні 1985 жыл деп есептелінеді. АҚШ-тың 
Массачусетс штатындағы белгілі Гелиокс колледжінде дене шынықтыру пәнінен 
сабақ берген американдық азамат Уильям Дж. 1897 жылы волейболдың 10 
шартын ұсынған. Оның басты қағидалары төмендегідей:
Волейбол алаңның ауқымы белгіленуі тиіс. 
Алаң аумағы: 25х50 фут (7,6х15,1 метр). 
Себеттің көлемі 2х27 фут (0,61х8,2 метр). 
Биіктігі: 6,5 фут (198 сантиметр). 
Доп резіңке теріден жасалуы керек. Оның салмағы - 340 грамм 
Уильям Дж. Морган бұл ойынды «МИНТОНЕТ» деп атаған екен. Негізінен 
волейболдың тарихы он тоғызыншы ғасырдан бастау алады. Кейбір ақпараттарға 
сүйенсек, Еуропа, Орталық және Оңтүстік Америка халықтары осы тектес 
ойынды мыңдаған жыл бұрын ермекке айналдырған көрінеді. Ежелгі Рим 
жылнамаларында да біздің заманға дейін III ғасырда волейбол сынды фаустбол 
ойын түрі ұйымдастырылып тұрған. Олар әр командада 3-6 ойыншыдан бөлініп, 
допты алса қабырғадан лақтыруға тырысқан. Фаустбол ойыны әсіресе, Еуропа 
халықтарына кеңінен танылған. Ойын 15 минуттан 2 таимға созылған.
Десе де, волейболдың ресми күні 1895 жыл деп белгіленді. Оны алғаш ойлап 
тапқан- У. Дж. Морган.
Арада бір жыл өткен соң, яғни 1896 жылы "минтонет" ойыны Спрингфилде 
(АҚШ, Массачусетс штаты) Христиан Жастар Одағының конференциясында 
назарға ұсынылды. Аталмыш одақ волейболдың бастамашылары бола білді. 
Кейіннен тас қамалдан емес, арнайы тордан допты лақтыру мүмкіндігі пайда 
болған кезде профессор Альфред Хальстед "минтонетті" "волейбол" атауымен 
алмастыру қажет деп мәлімдеме жасады. 1897 жылы Христиан жастары 
қауымдастығы волейболдың ресми шарттарын айқындап, арнайы анықтама 
ретінде шағын кітапша басып шығарды.
1900 жылы волейбол танымалдығы жағынан АҚШ-тың шеңберінен шығып, 
әлемнің өзге елдеріне таныла бастады. Ойынға алғашында Канада, кейін 
Үндістан және Азия елдерін қызығушылық танытқан. 1905 жылы Куба, 1906 
жылы Қытай, 1908 жылы Жапонияда волейбол құрамалары құрылды. 1909 
жылдан бастап Пуэрто-Рикода бұқаралық ақпарат құралдырында волейбол 
матчынан репортаждар беріледі бастады. Мысалы, 1910 жылы Перу мен 
Филиппинде, 1912 жылы Уругвай да, 1914 жылы Англияда, 1917 жылы Мексика 
мен Францияда, 1918 жылы Италияда, 1919 жылы Чехословакияда, 1923 жылы 
Африка құрлығындағы Мысыр, Тунис, Марокко, ал 1924 жылы Испания мен 
Огославияда, 1925 жылы Голландияда Жастар Христиан Қауымдастығының 
бастамасымен арнайы командалар пайда болды. 


1900 жылы АҚШ-тың «Spalding» фирмасы алғашқы волейболдық доп жасап 
шығарды. Бүгінде ресми жарыстарда допты дайындауды жапондық "Mikasa" 
корпорациясы мен ағылшындық "Molten" "Wilson" фирмасы жауапкершілікке 
алып отыр. 1900 жылы ойынның алғашқы ресми 12 ережесі қарастырылған. 
Оның ресми регламенті 20 жылдары қолданысқа енді. Сол кезде биресми 
халықаралық турнирлер өтіп тұрған болатын. 1913 жылы 16 ерлер командасымен 
Азия ойындары өтті. Оған Қытай мен Филиппин қатысты.
1913 жылы Манилда Қиыр Шығыс елдерінің ойын бағдарламаларына волейбол 
енгізілді. І-дүниежүзілік соғысқа дейін американдық әскерилер волейболды 
уақытты тиімді өткізудің бір әдісі ретінде ойнаған.
1921 жылы Қиыр Шығыста өткен чемпионат Азия мен Жапонияда ерлер 
командалары арасында өткен алғашқы жоғары дәрежеде көрсетілді.
Ал, 1922 жылы Канада мен АҚШ-та Христиан Жастар Қауымдастығы 
жетекшілерінің қолдауымен волейболдан алғашқы ойын өткізілді.
Осы жылы Чехословакияда ерлер құрамасы арасында ұлттық чемпионат 
ұйымдастырылды. 1929 жылы Орталық Америкадағы олимпиадалық ұлттық 
комитет ерлер волейбол құрамасын Кубада өтетін олимпиадалық аймақтық 
ойындар тізіміне қосты. Осы жылы АҚШ пен Польшада алғашқы ұлттық 
чемпионат өтті. Сонымен қатар біріншілік ойындары Еуропада, нақтырақ айтсақ, 
Англия, АҚШ, Франция мен Польша командалары өзара бәсекелесті.
Бірте-бірте волейбол халықаралық дәрежеге жетті. 1922 жылы АҚШ-та 
волейболды олимпиада ойындарына қосу туралы ұсыныс жасалды.
1932 жылы әйелдерден құралған волейбол командасы Сальвадорда өткен 
аймақтық олимпиада жарысында өнер көрсетті.
Ал, 1936 жылы Стокгольмда гандболдан халықаралық федерация мен Польша 
өкілдігі волейболды гандболдың бір түрі ретінде санау керектігі туралы бастама 
көтерген. Сол кезде Еуропадан 13, Америка елдерінен 5 және Азия 
мемлекеттерінен 4 елден арнайы комиссия құрылды.
1936 жылы волейболдан халықаралық федерацияның қолдауымен жарыстар 
өткізіліп тұрды. Алайда, Берлинде өтуі тиіс олимпидалық ойын екінші 
дүниежүзілік соғыс салдарынан үзіліс жасады. Әскери іс-қимыл аяқталған кезде, 
1944 пен 1946 жылдары волейболдан әлем чемпионаты Бразилияда өткізілді.
1947 жылдың 18 мен 20 сәуір аралығында Парижде 14 елдің қатысуымен 
(Белгия, Бразилия, Мажарстан, Голландия, Мысыр, Италия, Польша, 
Португалия, Румыния, АҚШ, Уругуай, Франция, Чехословакия және 
Югославия) Federation Internationale de Volleyball (FIVB - ФИВБ) Халықаралық 
волейбол федерациясы құрылды. Бұл волейболдың халықаралық деңгейде 
беделін арттыруға көп септігін тигізді.
80 жылдары ФИВБ-ға мүше болған елдер қатарын 156-ға өсті. 1984 жылы 
жаттықтыру курсының 100 жылдық мерейтойы. 
Қазақстандағы волейбол 


Қазақстанда алғашқы жарыс 1926 жылы Қызылордада ұйымдастырылды. 
Қазақстан волейболы 20 ғасырдың 60-жылдары жақсы дамыған. Ол спорт 
шебері, КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысы Октябрь Жарылғаповтың 
есіміне тікелей байланысты. Оның құрған «Буревестник» ерлер командасы 1969 
жылы КСРО-ның, 1970 – 71 жылы Еуропа чемпиондарының кубогін жеңіп алды. 
Қазақстанда тәрбиеленген Валерий Кравченко, Олег Антропов, Надежда 
Смолеева 1968 жылы Мексикада өткен 19-Олимпиялық ойындардың, 1969 жылы 
Жәнібек Саурамбаев Еуропаның чемпионы атанды. Мұндай табысқа 1988 жылы 
Сеулдегі 26-Олимпиялық ойындарда Ольга Кривошеева, Елена Чебукина, 
Татьяна Меньшовалар жетті. Алматының АДК әйелдер волейбол командасы 
1984 жылы КСРО-ның чемпионы атанды. Волейболшылардың халықаралық 
одағы 1924 жылы құрылған; 1992 жылдан осы одаққа Қазақстан 
Республикасының Волейбол федерациясы мүше. 
Волейбол - командалық спорт, онда әр командада әдетте алты ойыншы бар екі 
команда желі арқылы бөлінеді. Екі команданың ойыншылары желдің арт 
жағында шабуылдаған допты соқты, тордың шетіне шабуылдауына жол 
бермеуге тырысты. Қарапайым сөзбен айтқанда, волейбол - бұл тордың жағында 
болғанда, допты тірі ұстап, бірақ қарсыластың торына қарсыласып, митингті 
өлтіруді мақсат ететін командалық спорт. 
Ережелері 
Волейбол үшін ережелердің толық жиынтығы өте кең. Сонымен қатар, волейбол 
ережелері жиі өзгергендіктен, оларды сақтау қиын болуы мүмкін. Дегенмен, 
спорттың көптеген орталық, ең маңызды ережелері өзгермейді. 
Волейбол ойынында екі ұпайдың біріне ұпай жинай аласыз: 
Допты қарсыластың торына кіргізіп еденге қойыңыз. 
Қарсыластарыңыз өздерінің үш торабында байланысыңыздың үстінен тордың 
үстіне оралуына мүмкіндік бермейтін қатені (мәжбүрлі немесе күштемеген). 
Волейбол спорты - ең әйгілі спорт түрлерінің бірі, себебі ол көптеген 
вариацияларда және әртүрлі беттерде ойнайды. 
Командалар 
Волейболды екі-алты ойыншы арасында кез келген жерде ойнауға болады. Ішкі 
волейбол әдетте әрбір командада алты ойыншы ойнайды. 
Жағажай волейболы жиі екі ойыншымен ойнайды. Төрт адамдық волейбол жиі 
шөп турнирлерінде және кейде жағажайда көреді. 


Вариациялар 
Волейбол ойынына көптеген өзгерістер бар. Волейбол ойнағанда, оның қалай 
ойнатылғанымен бірге әртүрлі болуы мүмкін. Волейболды ралли-марафон 
немесе бүйірлік соққы арқылы ағаш, шөп, құм немесе асфальтпен ойнауға 
болады. 
Волейбол матчтары бір ойын немесе үш немесе үздік бес жиынтықтың үздікі 
ретінде ойнауға болады. Нәтижесінде, волейболды 15, 25, 30 немесе кез-келген 
нүктелер техникалық жағынан ойната алады. 
Ойын допқа қызмет ететін бір командадан басталады. Допты желіден өткізген 
сайын команданың үш кездесуі өтеді, олар допты қарсыластың жағына жіберуі 
керек. Ең дұрысы, үш контакт өтіп, белгіленіп, соққы береді, бірақ ол үш жолды 
немесе контактілердің кез-келген басқа тіркесімін заңды қатынастар болғанша 
болады. 
Митинг (немесе воллей) шарларды жерге түсіргенше немесе ережелердің біреуі 
сынғанша жалғасады. Раллидің аяқталуына жауапты емес команданың ұпайлары 
бар. 
Ойын барысындағы нақты қозғалыстар 
Ойын басталғандағы бастапқы тұрыс 
Волейбол ойынында ең әуелі, бастапқы тұрыс – ойын барысында еңкейіңкіреп, 
екі қолды шынтақтан бүгіп, басты көтеріп алдыға қарап тұру. Ұшып келе жатқан 
допты қағып алу үшін әр түрлі қозғалыстар орындалады. Алдыға, оңға, солға, 
аттау, допты қағу үшін секіріп барып қолға құлап түсу т.б. қозғалыстар 
орындалады. 
Ойын барысында орындалатын бұрылыстар 
Волейбол ойынында орындалатын бұрылыстар ойын процесінде негізгі рөл 
атқарады. Себебі, ойыншы ұшып келе жатқан допты қабылдап алу үшін міндетті 
түрде бұрылыстар орындайды. Ойыншы орнында тұрып бұрылуды, ұшып келе 
жатқан доптың бағытына қарай орындайды. Егер де доп тура келетіндей жағдай 
болғанда алдыға адымдап барып допты қайтарады. Жалпы бұл қозғалыстың 
барлығы доптың бағытына байланысты орындалады. 
Допты ойынға қосу 


Ойыншылар допты ойынға қосудың бірнеше түрін игереді. Бірінші – жоғарыдан 
шабуылдап ойынға қосу. Допты шабуылдап ойынға қосқанда қарсы жақтың 
ойынын қиындатады. Әдетте, допты мұндай тәсілмен беруді меңгеру үшін иық-
шынтақ буындарының қимылдық қабілеті мен күші жеткілікті болуы керек. 
Қарсыластарға допты қатты ұшырып беру үшін қолын сермегенде иық-шынтақ 
буындары бос қалады. Шабуылдың барлық әдістерін игеру – икемділік, күш, 
секірумен қатар, денені ауа кеңістігінде ұстай білу т.б. қасиеттерінің 
дағдылануына байланысты. Бұл құбылыс дененің үнемі қозғалыста болу 
қабілеттілігін арттыратын арнаулы жаттығуларды орындау нәтижесінде іске 
асырылады. 
Екінші – бүйірден жоғарыдан шабуылдап беру. Бұл әдісте әрине қарсыластың 
ойындарын қиындата түседі. Бұған да допты жоғарыдан шабуылдап ойынға 
қосқан сияқты дағдылану керек. 
Үшінші – допты астынан тура беру. Бұл әдіс допты жоғарыдан шабуылдап 
ойынға қосу сияқты емес, қарсыласына онша қауіп төндірмейді. Берілген бұл 
допты қарсыластар оңай қайтарады. 
Төртінші – допты астынан жанамалап беру. Бұл допты да қайтарып беру үшін 
қарсыластарына қиыншылық тудырмайды. Міне, омындай әдістермен доп 
ойынға қосылады. 
Допты беру және қабылдау. 
Қарсыластардың берген добын қағып алып, өзара ойнап қарсыластарына шабуыл 
ұйымдастырады. Енді осы қарсылас жағынан ұшып келген допты қабылдаудың 
екі түрі бар. Біріншіден – екі қолмен допты астынан қағып алады. Өз 
әріптестеріне береді, ал өз кезегінде шабуыл ұйымдастырады. Доп қисынсыз 
ұшып келген жағдайда, онда бір қолмен де қағып алуға болады. 
Қорғаныс әдістері 
Қорғаныс кезіндегі алаңдағы, яғни доп түсетін орынды біліп тұру – ойыншының 
ерекше қасиеттері болып табылады. Доп төмен қарай және тез берілсе, ондай 
жағдайды тез бағдарлау, тез қозғалып допқа ұмтылып құлай түсіп, болмаса 
айналып барып қабылдау – жеңіс бастамасы болып табылады. Демек, доп үнемі 
бақылауда болады. Бұл әдістерді үйренуде акробатикалық жаттығулардың 
пайдасы осындайда керек. Сөйтіп, арнаулы дайындық жаттығулары сабақ 
барысында волейбол айла – тәсілдерін үйренуде негізгі рөл атқарады. Алаңның 
қарсы бетінде 6 ойыншы қорғаныс жүйесінде алға қарай бұрыш жасап, 


қарсыластарының шабуылын қайтаруға дайын тұрады. Қарсы беттегі нөмері 6, 
3, 4, 2 алаңдарында орналасқан ойыншылар допты өзара біріне-бірі беріп, тордың 
үстінен шабуыл жасайды. Яғни, шабуылшы допты бар күшімен қарсыластарына 
қарай ұрады. Осы кезде қарсыластар тобы тосқауыл қояды. Осы сәтте, 6-
нөмірдегі ойыншы 2-нөмірдегі шабуылшының орнын қорғауға барады. 
Волейбол ойынының қозғалысы адам баласына аса пайдалы табиғи қозғалыс пен 
дене мүшелерінің қимылынан жүгіру, жүру, секіру, лақтыру т.б. жаттығулардан 
тұрады. Бұл ойынды еңбектеген баладан, еңкейген қартқа дейін ойнай береді. 
Сондықтан да, волейбол дене тәрбиесі пәні жаттығуларының бірі ретінде ең 
тиімді де ағзаға пайдалысы. 
Қорытынды: 
Әр түрлі қимылдарды түрлі қарқында,бағытта,түрлі жылдамдықпен орындай 
отырып,адам ағза жүйесінде және ішкі қүрылыстарына жақсы әсер алады. 
Адам ойын үрдісі кезінде жоғары эмоциялды жүктеме және үлкен қуанышқа 
бөлініп,қанағат алады. Дене тәрбиесі жүйесінде волейбол ойынының маңызы зор 
Балалар және үлкендер қажетті дағдыларды имене отырып,өз бетінше үнемі дене 
шынықтыруды жетілдіруге,ден саулықты сақтауға,көңіл күйін котеруге және 
ұзақ өмір сүруге мүмкіндік бар. 
Пайдаланған әдебиеттер тізімі: 
 А. Г. Ариянц — Волейбол ФИС 1986 
 Ю. Н. Жещев — Волейбол ФИС 1986 
 С. Қасымбекова — Әдістемелік құрал, Волейбол, Алматы, “Атамұра” 
 
https://qazradio.fm/shalqarfm/kz/news/8219/
 
 https://kk.eferrit.com/%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B1%
D0%BE%D0%BB-
%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1
%96-%D0%BC%D0%B5%D0%BD-
%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1
%96/ 


Достарыңызбен бөлісу:




©www.dereksiz.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет